Koper wil geld terug? Zo herken je valse schadefoto's

Een koper wil geld terug en stuurt foto's van een kras, vlek of scheur die er bij het verzenden niet was? Betaal dan niet meteen terug. Vergelijk zijn foto's met je eigen foto's, vraag om een nieuwe foto met een detail dat jij kiest, en laat het product via het platform terugsturen voordat er geld teruggaat.

De meeste klachten zijn terecht. Pakketten raken onderweg beschadigd, en soms zie je zelf een gebrek over het hoofd. Toch komt terugbetalingsfraude ook voor: de koper verzint schade om het product te houden en toch zijn geld terug te krijgen. Met AI-bewerking zet je tegenwoordig in een paar seconden een overtuigende kras in een foto. Wij bouwen bij KatiTrust een camera-app voor foto's die anderen kunnen controleren, en houden ons dus dagelijks bezig met de vraag wanneer je een beeld kunt vertrouwen.

Hieronder lees je hoe je valse schadefoto's herkent, wat Marktplaats, Vinted en PayPal in zo'n geval regelen en hoe je je al voor de verzending indekt. Andere trucs op handelsplatforms, voor kopers en verkopers, vind je in ons overzicht van oplichting op Marktplaats.

Koper wil geld terug: wat je eerst doet

Een koper wil geld terug omdat het product beschadigd zou zijn? Controleer dan eerst en antwoord alleen via het platform. Betaal nooit buiten het platform om terug. Een terugbetaling zonder retour bied je alleen aan als je de schade gelooft. Vraag anders het product terug: een valse foto stuur je makkelijk, valse schade aan het echte product niet.

1. Rustig blijven: Antwoord zakelijk in de chat van het platform, niet via WhatsApp of e-mail.
2. Foto's vergelijken: Leg de foto's van de koper naast je eigen foto's van het product en het pakket.
3. Nieuwe foto's vragen: Vraag om een nieuwe foto of korte video met een bepaald detail, zoals het label naast de schade.
4. Retour eisen: Bied een terugbetaling aan zodra het product terug is, zoals het platform dat regelt.
5. Platform laten beslissen: Kom je er samen niet uit, dan beslist het platform. Upload daar je eigen bewijs.
6. Melden: Is het duidelijk fraude, meld de koper dan bij het platform en bij de politie.

Zo werkt terugbetalingsfraude met valse schadefoto's

Het patroon is eenvoudig. Je product komt heel aan, en een dag later krijg je een bericht: de koper wil zijn geld terug, met foto's van een vlek, een scheur of een gebroken onderdeel. Dan volgt het voorstel: laat het terugsturen maar zitten en betaal gewoon een deel of alles terug. Dat klinkt als een snelle oplossing. Uiteindelijk ben je het product en het geld kwijt.

Nieuw is hoe makkelijk zulke foto's te maken zijn. De OESO verzamelde in maart 2026 in haar AI Incidents Monitor berichten over kopers die met generatieve AI beelden van beschadigde producten maakten om geld terug te krijgen bij Vinted, Amazon en Fnac. De berichten kwamen vooral uit Frankrijk. De tools zijn gratis en werken overal, dus ook bij een verkoop in Nederland.

Niet elke valse schadefoto komt uit een AI-programma. Deze vormen zie je ook:

• Bewerkte foto: Een echte foto van jouw product, waarin achteraf een kras, vlek of scheur is gezet.
• Geleende foto: Een foto van een vergelijkbaar product dat wel kapot is, van internet of uit een andere bestelling.
• Schade na levering: De koper maakt het product na ontvangst zelf stuk en fotografeert het daarna.
• Verwisseld product: Wat terugkomt, is een ander, kapot exemplaar in plaats van het product dat jij stuurde.

Tegen de eerste twee helpen de controles hieronder. Bij de laatste twee helpen vooral je eigen foto's van de staat van het product voor de verzending.

Valse schadefoto's herkennen in zes stappen

Eén vreemd detail bewijst zelden iets. Komen er meerdere signalen samen, dan heb je wel goede argumenten voor de klantenservice van het platform. Neem daarom een paar minuten de tijd voordat je antwoordt.

1. Vergelijk met je eigen foto's. Let op wat niet verandert: patronen, naden, serienummers en kleine gebruikssporen die je in de advertentie noemde. Ontbreekt een bekend plekje op de foto van de koper, dan laat die foto misschien helemaal niet jouw product zien.

2. Zoek op afbeelding. Upload de foto bij Google Lens of TinEye. Staat hij al eerder online, bijvoorbeeld in een andere advertentie of op een forum, dan is het niet jouw product. Hoe dat op je telefoon werkt, lees je in zoeken op afbeelding.

3. Let op AI-sporen. Gegenereerde of met AI toegevoegde schade ziet er vaak te netjes uit. Denk aan scheuren zonder losse draadjes, vlekken die op de stof liggen in plaats van erin, of tekst op een label die opeens wazig wordt. Meer signalen vind je in AI-foto herkennen.

4. Bekijk licht, randen en scherpte. Zoom in op de schade. Is die plek scherper of waziger dan de rest, ruist het beeld anders of klopt een schaduw niet, dan is daar waarschijnlijk aan gewerkt. De bekende bewerkingssporen staan in zien of een foto bewerkt is.

5. Vraag een nieuwe foto met een detail dat jij kiest. Het gaat om een verse foto of korte video van de schade samen met iets specifieks: het label, de verzenddoos met het adreslabel of een briefje met je gebruikersnaam en de datum van vandaag. Een koper met echte schade regelt dat in een minuut. Wie alleen een gegenereerd beeld heeft, draait er vaak omheen.

6. Vertrouw niet blind op metadata. Krijg je het originele bestand, dan loont een blik op de opnamedatum en het cameramodel. Ontbrekende of vreemde gegevens zijn een aanwijzing, geen bewijs, want veel apps halen ze bij het versturen weg. Wat metadata wel en niet vertellen, lees je in metadata van een foto bekijken.

Tip: Schrijf meteen op wat je opvalt, met data en screenshots. Precies die lijst heb je later nodig voor de klantenservice of een aangifte.

Koper zegt dat het kapot is: zo regelen Marktplaats en Vinted het

Zegt een koper dat het kapot is, dan krijgt hij niet automatisch gelijk. Bij een betaling via het platform houdt een tussenpartij het geld vast, kan het product terug voordat er geld teruggaat en beslist het platform als jullie het niet eens worden. Belangrijk is dat je op het platform blijft en geen afspraak buiten het platform maakt.

Bij Marktplaats geldt Kopersbescherming als de koper betaalt via Betalen en Verzenden. Volgens Marktplaats over Kopersbescherming heeft de koper 48 uur na ontvangst om een probleem te melden. Online Payment Platform (OPP) houdt het geld dan vast en onderzoekt de melding. Niet gedekt is schade of slijtage die duidelijk in de advertentie stond, en ook een koper die van gedachten verandert.

De spelregels van OPP gaan verder. De koper mag het product pas terugsturen na beoordeling en bevestiging door OPP, en in de regel betaalt hij zelf de retourzending. Bij een geschil moeten koper en verkoper altijd binnen 5 dagen reageren. Normale gebruikssporen, zoals kleine krasjes of lichte slijtage, vallen buiten de bescherming. Beide partijen aanvaarden de beslissing van OPP.

Haalt de koper het product op en betaalt hij contant, dan steken jullie gelijk over en is er geen Kopersbescherming. Hoe de betaalmethoden van elkaar verschillen, lees je in veilig betalen op Marktplaats.

Bij Vinted wordt de bestelling gepauzeerd zodra de koper een terugbetaling aanvraagt, en het geld blijft bewaard. Volgens het terugbetalingsbeleid van Vinted levert de koper foto's van het artikel, het probleem en de verpakking. Jij kunt een volledige of gedeeltelijke terugbetaling aanbieden of om een retour vragen. De koper stuurt het artikel dan binnen 5 werkdagen terug. Kom je er niet uit, dan bekijkt het supportteam het Vinted-geschil en beslist het. Hoe het platform verder werkt, lees je in oplichting op Vinted.

PayPal: waarom Verkopersbescherming hier niet helpt

Veel verkopers rekenen op PayPal Verkopersbescherming. Die geldt voor twee soorten claims: ongeautoriseerde transacties en objecten die niet zijn ontvangen. Claims dat het object niet is wat er is besteld, claims wegens “Sterk afwijkend van omschrijving”, vallen volgens de voorwaarden van PayPal Verkopersbescherming buiten de bescherming. Een koper wil geld terug vanwege schade? Dan hoort zijn claim precies in die categorie.

Dat betekent niet dat de koper vanzelf wint. PayPal bekijkt elke zaak en beslist volgens dezelfde voorwaarden naar eigen goeddunken, op basis van de informatie die beide partijen aanleveren. Upload daarom je eigen foto's, de advertentie en het verzendbewijs zodra PayPal om je reactie vraagt.

Betaalde de koper je via PayPal “Vrienden en familie”, dan kan hij geen beroep doen op de Aankoopbescherming van PayPal. Tussen onbekenden geeft die betaalmethode wel andere problemen, zoals je leest in ons artikel over PayPal vrienden en familie.

Particuliere verkoop: wat de wet zegt over schade

Veel particuliere verkopers zetten “verkocht zoals het is” of “geen retour” in hun advertentie. Bij een verkoop tussen particulieren heeft die zin betekenis, maar hij gaat niet boven de regels van het platform. Betaalt de koper via Kopersbescherming of de knop Kopen, dan gelden de regels van OPP of Vinted, ook als jij geen retour wilt.

Daarnaast geldt de wet. Volgens artikel 7:17 BW moet een product beantwoorden aan de overeenkomst, ook bij een particuliere verkoop. Het moet de eigenschappen hebben die de koper op grond van je advertentie mocht verwachten. Een gebrek dat de koper bij de koop kende of redelijkerwijs kon kennen, telt volgens hetzelfde artikel niet. Sommige extra regels, zoals het vermoeden dat een gebrek er al bij de levering was, gelden alleen bij een consumentenkoop van een bedrijf.

Wat je dus beschermt, is een nauwkeurige beschrijving. Heb je een gebrek genoemd en op een foto laten zien, dan staat een klacht over precies dat gebrek zwak. Zegt de koper dat het pakket onderweg is beschadigd, dan tellen de verpakking en de verzending. Welke stappen een koper met echte schade zet, lees je in pakket beschadigd. Zo kun je beter inschatten of een klacht klopt.

Dreigt een koper met een advocaat of de rechter, vraag dan gratis advies bij Het Juridisch Loket. Dit artikel is geen juridisch advies.

De staat van je product vastleggen voor verzending

Je beste verdediging tegen valse schadefoto's bouw je op voordat de doos de deur uit gaat. Heb je de staat van het product vastgelegd, dan kun je een onterechte klacht met je eigen bewijs beantwoorden. Deze gewoontes kosten een paar minuten per verkoop:

1. Gebreken in de advertentie: Beschrijf gebruikssporen precies en laat ze op een foto zien.
2. Fotograferen vlak voor het inpakken: Alle kanten, het label, het serienummer en bekende plekjes.
3. Het inpakken filmen: Eén doorlopende video, van het product in de doos tot het dichtplakken, met het verzendlabel in beeld.
4. Verzenden met track-and-trace: Bewaar het verzendbewijs en de code tot de verkoop is afgerond.

Zulke opnames hebben één zwak punt. De koper kan zeggen dat je foto's oud zijn of een ander exemplaar laten zien. Daarvoor bouwen we KatiTrust. Je maakt foto's, of video's tot 20 seconden, direct in de app, en uploads uit de galerij zijn niet mogelijk. Elke opname krijgt een controlecode. Iedereen kan die code gratis in de browser controleren en ziet dan dat het bestand sinds de opname niet is veranderd, wanneer het is gemaakt en ongeveer waar, tot op zo'n 10 km.

Het werkt ook andersom. Meldt een koper schade, vraag hem dan om die met KatiTrust vast te leggen en je de code te sturen. Omdat de app geen bestanden uit de galerij accepteert, kan hij op die manier geen kant-en-klare bewerkte foto insturen. De grenzen horen erbij: de controle laat niet zien of schade per ongeluk of expres is ontstaan, en elk platform bepaalt zelf welk bewijs het meeweegt. De app is er voor Android in Google Play, en voor de iPhone volgt hij binnenkort.

Oplichting door de koper: melden en aangifte doen

Is de zaak duidelijk, bijvoorbeeld omdat zoeken op afbeelding laat zien dat de schadefoto uit de advertentie van iemand anders komt, meld de koper dan bij het platform. Bij Kopersbescherming geef je je bewijs aan OPP door, bij Vinted aan het supportteam via het helpcentrum. Voeg je vergelijkingsfoto's en aantekeningen toe.

Wie met valse foto's geld loskrijgt, kan zich schuldig maken aan oplichting, strafbaar volgens artikel 326 Wetboek van Strafrecht. Of jouw geval daaronder valt, beoordeelt de politie. Op de pagina Ik ben opgelicht schrijft de politie dat je je opgelicht kunt voelen terwijl het voor de wet geen oplichting is. Twijfel je, bel dan 0900-8844: de politie vertelt je of en hoe je aangifte doet.

Melden kan ook bij de Fraudehelpdesk. Wat ons betreft loont een melding ook bij kleine bedragen, omdat dezelfde mensen vaak meerdere verkopers proberen. Ben je al geld kwijt, dan vind je de volgende stappen in opgelicht via Marktplaats: wat nu?. Andere trucs gericht op verkopers, zoals valse betaallinks en te veel betalen, staan in Marktplaats-oplichting door kopers.

Veelgestelde vragen over een koper die geld terug wil

Wat doe ik als de koper zegt dat het kapot is?

Betaal niet meteen terug. Vergelijk de foto's van de koper met je eigen foto's, vraag om een nieuwe foto met een detail dat jij kiest en antwoord alleen in de chat van het platform. Bij Kopersbescherming van Marktplaats en bij Vinted gaat het product meestal eerst terug, en het platform beslist als jullie het niet eens worden.

Mag een koper het product houden en toch zijn geld terugkrijgen?

Een koper wil geld terug en het product houden? Dat kan alleen als jij dat aanbiedt of het platform zo beslist. Op Vinted kun je zelf kiezen tussen een terugbetaling waarbij de koper het artikel houdt en een retour. Bij Marktplaats beoordeelt OPP de melding voordat de koper iets terugstuurt. Wees voorzichtig met een koper die aandringt op een deel van het geld zonder retour: dat is de kern van de truc.

Hoe zie ik of een schadefoto met AI is gemaakt?

Let op schade die te netjes oogt, wazige tekst op labels en details die niet passen bij je eigen foto's. Met zoeken op afbeelding zie je of de foto al online staat. De sterkste test is een nieuwe foto of video met een detail dat jij vraagt, zoals het label direct naast de schade.

Helpt PayPal Verkopersbescherming als de koper zegt dat het beschadigd is?

Nee. PayPal Verkopersbescherming geldt voor ongeautoriseerde transacties en objecten die niet zijn ontvangen. Een claim wegens “Sterk afwijkend van omschrijving” valt erbuiten, en PayPal beslist zelf over zo'n zaak. Lever je foto's, de advertentie en het verzendbewijs aan, want gebreken die je goed hebt beschreven, werken in je voordeel.

Wat als de koper een ander of kapot product terugstuurt?

Leg eerst vast wat er binnenkomt: fotografeer het dichte pakket met het label en film het uitpakken in één keer. Meld het daarna bij het platform, samen met je foto's van voor de verzending. Een product dat anders is dan wat je verstuurde, is een sterk signaal voor de klantenservice.

Is nepschade melden om geld terug te krijgen strafbaar?

Wie een verkoper of platform met valse foto's beweegt om geld terug te betalen, kan zich schuldig maken aan oplichting volgens artikel 326 Wetboek van Strafrecht. Meld het eerst bij het platform, zodat het account van de koper bekeken wordt. Of aangifte zin heeft, kun je navragen bij de politie via 0900-8844.

Conclusie: koper wil geld terug? Dan telt je eigen bewijs

Een schadefoto is snel verstuurd en met AI ook snel nagemaakt. Wil een koper zijn geld terug, pak elke klacht dan hetzelfde aan: vergelijk de foto's, vraag een nieuwe foto met een detail dat jij kiest en laat het product via het platform terugkomen in plaats van meteen terug te betalen. Kopers met echte schade vinden dat meestal geen probleem.

Het sterkst sta je als je de staat van het product voor de verzending hebt vastgelegd, met foto's, een video van het inpakken en track-and-trace. Dan is een geschil geen woord tegen woord meer, maar jouw vastlegging tegenover een foto die de koper moet uitleggen.