Üçgen dolandırıcılık nedir? Araç ve ikinci elde nasıl işler

Üçgen dolandırıcılıkta üç taraf var: sen, gerçek bir satıcı ve aranıza giren bir dolandırıcı. Dolandırıcı gerçek bir ilanı kopyalar, seninle alıcı gibi, gerçek satıcıyla da satıcının tanıdığı biri gibi konuşur ve parayı kendi kontrol ettiği bir hesaba aldırır. Sonunda gerçek satıcı ürünü vermek istemez, çünkü ona para gelmemiştir, sen de parasız ve ürünsüz kalırsın. Ödemeyi yalnızca ürünün gerçek sahibine, araçlarda noterdeki Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden yaparsan bu tuzak çöker.

Türkiye'de üçgen dolandırıcılık en çok ikinci el araç satışlarında bilinir, ama telefon, beyaz eşya ya da mobilya ilanlarında da görülür. KatiTrust'ta, satıcıların fotoğraflarının çekimden beri değişmediğini gösterebildiği bir kamera uygulaması geliştiriyoruz. Üçgen dolandırıcılıkta fotoğraflar çoğu zaman gerçektir, sorun parayı kimin aldığıdır. Aşağıda üç yaygın biçimi, uyarı işaretlerini ve dolandırıldıysan atman gereken adımları bulacaksın.

Üçgen dolandırıcılık nedir? Basitçe anlatım

Üçgen dolandırıcılığı anlamanın en kolay yolu, kimin neyi beklediğine bakmaktır. Sen bir ürün için para gönderdiğini düşünürsün. Gerçek satıcı bir alıcıyla ya da tanıdığıyla anlaştığını düşünür. Dolandırıcı ise ikinizin arasında durur ve her iki tarafa farklı bir hikâye anlatır. Para ve ürün birbirini bulduğunda, gerçek satıcının eline hiçbir şey geçmemiştir.

Bu yöntemin tehlikeli yanı, ilanın ve ürünün gerçek olmasıdır. Ürünü yerinde görebilir, hatta deneyebilirsin. Satıcı da gerçek bir kişidir ve dolandırıldığının farkında değildir. Bu yüzden klasik “ürün yok” uyarı işaretleri burada çoğu zaman işe yaramaz. Diğer ikinci el tuzaklarını sahibinden dolandırıcılığı rehberimizde topladık.

Biçim 1: sahibinden araç dolandırıcılığı ve araya giren aracı

Türkiye'de en bilinen biçim araç satışında görülür. Dolandırıcı, sahibinden.com'da ya da başka bir sitede gerçek bir araç ilanı bulur ve aynı aracı kendi ilanında daha ucuz bir fiyatla yayımlar. Sen ilana yazdığında aracın sahibinin bir akrabası ya da arkadaşı olduğunu söyler. Gerçek satıcıyı ise aracı kendisinin alacağına ya da bir yakınının bakmaya geleceğine inandırır.

Sonra her iki tarafa ayrı bir talimat verir. Sana fiyatı düşük gösterdiklerini, vergi ya da aile meselesi yüzünden noterde fiyattan bahsetmemen gerektiğini söyler. Gerçek satıcıya da benzer bir hikâye anlatır. Kaporayı ya da bedelin bir kısmını kendi kontrol ettiği bir hesaba ister. Sen aracı görür, beğenir ve parayı gönderirsin. Notere gittiğinde gerçek satıcı hiçbir şey almadığını söyler.

Bugün bu yönteme karşı en güçlü koruma, ikinci el araç satışlarında zorunlu olan Güvenli Ödeme Sistemi. Ticaret Bakanlığı'na göre 27 Eylül 2024'ten bu yana nakit, havale ya da EFT ile yapılan tüm ikinci el motorlu taşıt alım satımlarında bu sistem zorunlu ve bedel sisteme aktarılmadan noter devir yapmıyor. Başvuruyu ruhsat sahibi başlatır, sen referans numarasıyla kendi bankandan ödersin. Böylece para doğrudan aracın gerçek sahibine ve yalnızca devirle birlikte gider. Ayrıntıları ikinci el araba alırken rehberimizde anlattık.

Biçim 2: çalıntı kartla alınmış ürünler

Üçgen dolandırıcılığın ikinci biçimi online alışverişte görülür. Dolandırıcı bir ilan sitesinde ya da sosyal medyada yeni ürünleri piyasa fiyatının altında satar. Sen sipariş verip parayı ona gönderdiğinde, o ürünü çalıntı kart bilgileriyle büyük bir online mağazadan satın alır ve doğrudan senin adresine gönderttirir.

Ürün gelir ve her şey yolunda görünür. Ama kartın gerçek sahibi harcamayı fark edip itiraz ettiğinde mağaza parasını kaybeder. Teslimat adresi senin adresin olduğu için soruşturmanın izi önce sana çıkabilir. Dolandırıcı ise senin paranı çoktan almıştır.

Uyarı işaretleri: Bireysel bir satıcıdan aldığın ürün büyük bir mağazanın kargosuyla, başka birinin adına düzenlenmiş bir faturayla gelir. Ya da satıcı yeni ve pahalı ürünleri sürekli, yüksek indirimlerle satar. Böyle bir şey fark edersen ürünü kullanmadan önce mağazayla iletişime geç ve durumu sor.

Biçim 3: satıcıysan üçgen dolandırıcılık

Üçgen dolandırıcılık satıcıları da hedef alır. Senin ilanın yem olur: Dolandırıcı senin ürününü kendi ilanında satar ve alıcıdan parayı senin IBAN'ına göndermesini ister. Sonra sana yazar, parayı gönderdiğini söyler ve ürünü bir “kuryeye” ya da “kardeşine” vermeni ister. Para gerçekten hesabına gelmiştir, ama başka bir alışveriş için gönderilmiş paradır.

Gönderen kişi, satın aldığını sandığı ürünü alamayınca dolandırıldığını bildirir. Banka işlemi inceler ve paranın senin hesabına gittiğini görür. Sen ise ürününü çoktan bir yabancıya vermişsindir. Para geri istenirse hem ürününü hem parayı kaybedebilirsin. Hesabının dolandırıcılıkla ilişkilendirilmesinin ne anlama gelebileceğini IBAN dolandırıcılığı yazımızda anlattık.

Bu yüzden satıcı olarak her zaman şunu kontrol et: Parayı gönderen kişi, seninle konuşan ve ürünü alacak olan kişiyle aynı mı? Değilse ürünü verme ve parayı kendin iade etme. Bankana durumu anlat ve paranın geldiği kanaldan iadesini sor. Ürünü alan kişiden yerinde nakit almak ya da platformun ödeme sistemini kullanmak bu riski büyük ölçüde ortadan kaldırır. Satıcılara yönelik diğer tuzakları sahte dekont rehberimizde bulabilirsin.

Üçgen dolandırıcılık nasıl anlaşılır: 6 uyarı işareti

Üçgen dolandırıcılık her zaman kolay fark edilmez, ama bazı işaretler tekrar eder. Bunlardan biri bile durup soru sorman için yeterli:

1. Fiyattan bahsetme isteği: Biri, notere ya da buluşmaya gittiğinde gerçek satıcıyla fiyatı konuşmamanı istiyorsa bu en net uyarı işaretidir.
2. Başka birinin hesabı: Ödemeyi ürünün sahibine değil, bir akrabaya, arkadaşa ya da aracıya göndermen isteniyor.
3. İki farklı ilan: Aynı ürün ya da araç, farklı fiyatlarla ve farklı iletişim bilgileriyle iki ilanda görünüyor.
4. Aracının sürekli araya girmesi: Gerçek satıcıyla doğrudan konuşman engelleniyor, her şey tek bir kişi üzerinden yürüyor.
5. Başkasının adına gelen fatura: Bireysel bir satıcıdan aldığın yeni ürün, büyük bir mağazadan başka birinin adıyla gönderilmiş.
6. Parayla ürünün farklı kişilerden gelmesi: Satıcı olarak parayı bir kişiden alıyor, ürünü başka birine veriyorsun.

Bir ilanın kopyalanıp kopyalanmadığını anlamak için fotoğraflarla görselle arama yap. Aynı fotoğraflar başka bir ilanda, başka bir telefon numarasıyla çıkıyorsa iki ilanın sahiplerini karşılaştır. Gerçek satıcıyla doğrudan konuş ve fiyatı onun ağzından duy.

Hangi ödemeler seni üçgen dolandırıcılıktan korur

Üçgen dolandırıcılığa karşı en iyi koruma, paranın doğrudan ürünün gerçek sahibine ve yalnızca ürünle birlikte gitmesidir. Araç alımında bu, Güvenli Ödeme Sistemi demek: Başvuruyu ruhsat sahibi kendi bankasında başlatır, sen referans numarasıyla ödersin, bedel noterdeki devirle birlikte satıcıya geçer. Başka birinin başlattığı bir başvuruya ya da mesajla gelen bir “güvenli ödeme linkine” ödeme yapma.

Diğer ürünlerde kargolu alışverişte platformun ödeme sistemi seni korur: Para, sen ürünü teslim alıp onaylayana kadar satıcıya geçmez. Elden alışverişte ise ürünü görüp denedikten sonra, ürünü sana veren kişiye yerinde ödeme yap. Platform ödemelerinin nasıl işlediğini Param Güvende rehberimizde karşılaştırdık.

Kaçınman gerekenler: Ürünün sahibi olmayan birine kapora, ürünü görmeden havale ve “noterde fiyatı söyleme” gibi isteklere uymak. Bu üçü, üçgen dolandırıcılığın neredeyse her biçiminde karşına çıkar.

Fotoğraflar ve videolar: üçgen dolandırıcılıkta neyi gösterir

Üçgen dolandırıcılıkta fotoğraflar çoğu zaman gerçektir, çünkü gerçek satıcının ilanından kopyalanmıştır. Bu yüzden fotoğrafın sahte olup olmadığını sormak burada yetmez. Asıl soru, fotoğrafı sana gönderen kişinin ürünün sahibi olup olmadığıdır.

KatiTrust ile satıcı, ürünün fotoğrafını ya da videosunu doğrudan uygulamada çeker ve çekim bir doğrulama kodu alır. Sen kodu tarayıcıda ücretsiz kontrol eder ve dosyanın çekimden beri değişmediğini, çekim zamanını ve yaklaşık konumu görürsün. Bu, ilan fotoğraflarının eski ya da başka bir ilandan kopyalanmış olmadığını gösterir. Ama parayı kimin aldığını kontrol etmenin yerini tutmaz: Ödemeyi yine yalnızca ürünün gerçek sahibine yap.

Üçgen dolandırıcılığa uğradıysan ne yapmalısın

Bir aracıya para gönderdiysen ve gerçek satıcı ürünü vermiyorsa hızlı davran. Hemen bankanı ara, dolandırıcılığı bildir ve paranın gittiği hesap için ne yapılabileceğini sor. İki ilanın da, yazışmaların, IBAN'ın ve alıcı adının ekran görüntülerini al. Gerçek satıcıyla da konuş: O da bu dolandırıcılığın bir mağduru ve tanıklığı işine yarayabilir.

Ardından imzalı bir dilekçeyle polise ya da Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulun. Emniyet Genel Müdürlüğü'nün sıkça sorulan sorular sayfası, dilekçeyi polis merkezine, Cumhuriyet Başsavcılığına ya da Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğüne elden vermeni istiyor. Bütün adımları sahibinden'de dolandırıldım rehberimiz anlatıyor.

Satıcı olarak hesabına başka bir alışveriş için gönderilmiş bir para geldiyse ve ürününü vermediysen, parayı kendin iade etme. Bankana durumu anlat ve iadeyi onların kanalı üzerinden yap. Ürününü çoktan verdiysen yine bankanla görüş ve suç duyurusunda bulun.

Sıkça sorulan sorular: üçgen dolandırıcılık

Üçgen dolandırıcılık nedir, basitçe?

Bir dolandırıcının alıcıyla gerçek satıcı arasına girdiği bir yöntemdir. Gerçek bir ilanı kopyalar, iki tarafa farklı hikâyeler anlatır ve parayı kendi kontrol ettiği bir hesaba aldırır. Sonunda alıcı parasını, satıcı ise zamanını kaybeder ve çoğu zaman ürün el değiştirmez.

Sahibinden araç dolandırıcılığı nasıl işler?

Dolandırıcı gerçek bir araç ilanını daha ucuza yayımlar, sana kendini satıcının yakını olarak tanıtır ve kaporayı ya da bedeli kendi hesabına ister. Gerçek satıcıya ise başka bir hikâye anlatır. Notere gittiğinizde satıcı para almadığını söyler. Ödemeyi yalnızca ruhsat sahibinin başlattığı Güvenli Ödeme Sistemi başvurusuna yaparsan bu tuzak işlemez.

Çalıntı kartla alınmış bir ürünü teslim almak suç mu?

İyi niyetle, durumu bilmeden bir ürünü satın alan kişinin konumu ile bilerek hareket eden kişinin konumu farklıdır. Yine de teslimat adresi senin adresin olduğu için soruşturmada ilk sorulan kişi sen olabilirsin. Böyle bir durumu fark edersen mağazayla iletişime geç ve gerekirse bir avukata danış.

Güvenli Ödeme Sistemi beni üçgen dolandırıcılıktan korur mu?

Doğru kullanıldığında evet. Sistemde başvuruyu ruhsat sahibi başlatır ve bedel ancak noterdeki devirle birlikte ona geçer. Ödemeyi başka birinin başlattığı bir başvuruya ya da mesajla gelen bir linke yaparsan bu koruma işlemez. Referans numarasını gerçek satıcıyla birlikte kontrol et.

Üçgen dolandırıcılıkta kim zarar görür?

Çoğu zaman herkes. Parayı gönderen alıcı, ürünü vermeyen ya da yanlış kişiye veren satıcı ve çalıntı kart biçiminde kartın sahibi ile mağaza. Kazanan tek kişi aradaki dolandırıcıdır. Bu yüzden hem alıcı hem satıcı olarak parayla ürünün aynı kişiler arasında el değiştirdiğinden emin ol.

Aracı dolandırıcılığı ne demek?

Aracı dolandırıcılığı, üçgen dolandırıcılığın günlük dildeki adıdır: satıcıyla alıcı arasına giren ve kendini bir tarafın yakını olarak tanıtan kişi. Gerçek satıcıyla doğrudan konuşmanı engelliyor ve ödemeyi kendi hesabına istiyorsa dur.

Sonuç: para, satıcı ve ürün aynı yerde buluştuğunda üçgen çöker

Üçgen dolandırıcılık, ilanın ve ürünün gerçek olmasından güç alır. Bu yüzden asıl kontrol, parayı kimin aldığıdır. Ödemeyi yalnızca ürünün gerçek sahibine, araçlarda Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden ve diğer ürünlerde platformun ödeme sistemiyle ya da yerinde yap.

Fiyattan bahsetmemeni isteyen, ödemeyi başka bir hesaba yönlendiren ya da gerçek satıcıyla konuşmanı engelleyen birini gördüğünde dur. Para, satıcı ve ürün aynı yerde buluştuğunda üçgen dolandırıcılığın hiçbir biçimi işlemez. Şüphe duyduğunda gerçek satıcıyı ara ve fiyatı onunla açıkça konuş: dolandırıcının hikâyesi çoğu zaman tek bir telefonla çöker.