Podróbki: jak rozpoznać podróbkę i co mówi prawo

Podróbki rozpoznasz zwykle po kilku sygnałach naraz: cena dużo poniżej zwykłej, sprzedawca bez historii, krzywe szwy, rozmyte logo, literówki na metce i numer seryjny, którego nie da się sprawdzić u producenta. Sprawdź sprzedawcę, zanim zapłacisz, porównaj przedmiot z oficjalną stroną marki i płać tak, żeby móc reklamować płatność. Kupienie podróbki na własny użytek nie jest w Polsce przestępstwem, ale handel nimi już tak.

Podrabia się prawie wszystko: buty, torebki, perfumy, kosmetyki, elektronikę, zabawki, a nawet karty kolekcjonerskie. Krajowa Administracja Skarbowa regularnie zatrzymuje partie podrabianych towarów, a towary z paczek spoza Unii Europejskiej kontroluje także pod kątem bezpieczeństwa. W KatiTrust budujemy aplikację aparatu, która nadaje zdjęciom kod do sprawdzenia w chwili wykonania, więc dużo myślimy o tym, co zdjęcie może udowodnić przy zakupie markowej rzeczy z drugiej ręki.

Poniżej znajdziesz sygnały ostrzegawcze przed zapłatą i po dostawie, sprawdzenia elektroniki, wskazówki przy zakupach na Vinted i OLX, przepisy i to, co zrobić, gdy już kupiłeś podróbkę.

Podróbki: sygnały ostrzegawcze w skrócie

Pojedynczy szczegół rzadko przesądza. Kopię zdradza zwykle zestaw sygnałów: cena, sprzedawca, opakowanie, wykonanie i dokumenty. Im więcej z nich się nie zgadza, tym większe prawdopodobieństwo, że trzymasz falsyfikat.

Naszym zdaniem najpewniejszym sygnałem jest połączenie bardzo niskiej ceny z obietnicą „oryginału”. Uczciwi sprzedawcy markowych rzeczy z drugiej ręki rzadko schodzą dużo poniżej ceny rynkowej, bo nie muszą.

Cena i sprzedawca: jak rozpoznać podróbki przed zapłatą

Najwięcej podróbek wyłapiesz, zanim zapłacisz. Porównaj cenę z oficjalnym sklepem marki i z dwoma, trzema znanymi sprzedawcami. Nowe perfumy, buty albo słuchawki za połowę ceny od nieznanego sklepu to przynęta, a nie promocja.

Sprawdź też, kto sprzedaje. Wiele marek prowadzi na swoich stronach listę autoryzowanych sprzedawców albo ostrzega przed fałszywymi sklepami, które podszywają się pod markę. Uważaj na sklepy z nazwą marki i dopiskiem „outlet” albo „sale”, na świeże domeny i na brak danych firmy. Jak sprawdzić nieznany sklep krok po kroku, opisujemy w poradniku o tym, czy sklep internetowy jest wiarygodny.

Opinie też niewiele dadzą, jeśli są kupione. Zachwycone opinie pod kopiami często pokazują zdjęcia oryginału z katalogu. Jak rozpoznać takie wzory, pokazujemy w tekście o tym, jak rozpoznać fałszywe opinie.

Opakowanie, metki i szwy: co sprawdzić po dostawie

Gdy przedmiot przyjdzie, zanim cokolwiek zerwiesz, sfotografuj opakowanie, a potem obejrzyj wszystko w dobrym świetle. Porównaj z oficjalnymi zdjęciami produktu na stronie marki, a nie ze zdjęciami z ogłoszenia.

• Opakowanie: Jakość kartonu, ostrość nadruku, kolory, folia, plomby i kody kreskowe.
• Logo: Proporcje, odstępy, krój pisma i to, czy logo jest równo wyszyte albo wytłoczone.
• Szwy: Równa długość ściegów, brak wystających nici, symetria po obu stronach.
• Materiał: Ciężar, faktura i zapach. Kopie skór i butów często pachną chemią.
• Metki: Literówki, inne fonty, brak informacji o składzie albo kraju produkcji.
• Okucia i zamki: Lekkie, łatwo się rysujące metalowe elementy i zamki bez oznaczenia producenta.

Przy perfumach i kosmetykach zwróć uwagę na numer partii na opakowaniu i na butelce: w oryginałach zwykle się zgadzają. Zapach, który szybko znika albo jest wyraźnie inny niż w perfumerii, to kolejny sygnał. Nie testuj na skórze kosmetyku, co do którego masz poważne wątpliwości.

Numery seryjne i akcesoria: jak sprawdzić elektronikę

Przy elektronice najwięcej powie numer seryjny. Wielu producentów pozwala sprawdzić na swojej stronie, czy numer istnieje, do jakiego modelu należy i czy urządzenie ma gwarancję. Porównaj numer z opakowania z numerem w ustawieniach urządzenia. Jeśli się różnią albo numer nie istnieje, to poważny sygnał ostrzegawczy.

Sprawdź też akcesoria. Podrabiane ładowarki i kable często są lżejsze, mają gorsze oznaczenia i mogą się przegrzewać. Słuchawki i zegarki, które nie łączą się z oficjalną aplikacją producenta albo wyświetlają w niej inny model, to typowe podróbki.

Jeśli masz wątpliwości, zabierz urządzenie do autoryzowanego serwisu marki. Naszym zdaniem przy drogiej elektronice to kilka minut, które może oszczędzić dużo pieniędzy.

Kupno z drugiej ręki na Vinted i OLX: sprawdź przed zapłatą

Przy markowych rzeczach z drugiej ręki zdjęcia z ogłoszenia to twoje główne źródło informacji, więc poproś o więcej. Niech sprzedawca przyśle świeże zdjęcia metki, szwów od środka, numeru seryjnego, podeszwy albo okuć. Ktoś, kto naprawdę ma oryginał, zwykle zrobi to szybko. Wyszukiwanie obrazem pokaże, czy zdjęcia z ogłoszenia nie pochodzą ze sklepu albo z cudzego profilu.

Płać przez platformę. Na Vinted według polityki zwrotów przedmiotów, co do których potwierdzono, że są podróbkami, nie trzeba nawet odsyłać, żeby dostać zwrot, ale problem trzeba zgłosić w ciągu 2 dni od powiadomienia o doręczeniu. Na OLX z Przesyłką OLX zgłoś problem w zamówieniu, zanim potwierdzisz odbiór. Szczegóły opisujemy w tekstach o oszustwach na Vinted i Przesyłce OLX.

Zdjęcie przedmiotu obok kartki z twoim imieniem i dzisiejszą datą niewiele już dowodzi, bo generatory AI tworzą czytelny tekst. Więcej powie krótka rozmowa wideo, w której sprzedawca pokazuje szczegóły na żywo, albo obejrzenie rzeczy na miejscu.

Czy kupowanie podróbek jest legalne w Polsce?

Kupienie podróbki na własny użytek nie jest w Polsce przestępstwem. Karalny jest handel. Według art. 305 ustawy Prawo własności przemysłowej kto w celu wprowadzenia do obrotu oznacza towary podrobionym znakiem towarowym albo dokonuje obrotu towarami oznaczonymi takimi znakami, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Jeśli ktoś uczynił z tego stałe źródło dochodu albo chodzi o towar znacznej wartości, kara wynosi od 6 miesięcy do 5 lat.

To ma praktyczne znaczenie przy odsprzedaży. Jeśli kupiłeś fałszywkę i chcesz ją sprzedać na OLX albo Vinted, ryzykujesz, że to będzie obrót podrobionym towarem. Większość platform zresztą zakazuje sprzedaży podrabianych towarów i usuwa takie ogłoszenia. Naszym zdaniem lepiej zrezygnować z odsprzedaży i dochodzić zwrotu pieniędzy od sprzedawcy.

To ogólny zarys przepisów, a nie porada prawna. W sprawach z większą kwotą albo gdy dostaniesz pismo od właściciela marki, porozmawiaj z prawnikiem.

Podróbki i urząd celny: paczki z zagranicy

Paczki spoza Unii Europejskiej przechodzą przez kontrolę celną. Według informacji na podatki.gov.pl organy celne Unii Europejskiej mogą zatrzymać towary naruszające prawa własności intelektualnej już przy próbie wprowadzenia ich na rynek. Podstawą jest rozporządzenie UE nr 608/2013, a właściciele marek mogą złożyć wniosek, który pozwala zatrzymywać towary podejrzane o naruszenie praw.

Dla kupującego oznacza to, że zamówiona kopia może w ogóle nie dotrzeć. Paczka zostaje zatrzymana, a ty możesz stracić i towar, i pieniądze, bo sprzedawca z zagranicy rzadko je zwraca. Przy małych przesyłkach stosuje się uproszczoną procedurę, w której urząd może zniszczyć towar. Jeśli dostaniesz pismo z urzędu celnego, odpowiedz w terminie, a w razie wątpliwości zapytaj w urzędzie, co możesz zrobić.

Krajowa Administracja Skarbowa sprawdza paczki także pod kątem bezpieczeństwa produktów. To ważne, bo podrabiane produkty nie przechodzą badań, które przechodzą oryginały.

Zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa

Podróbki to nie tylko gorsza jakość. Kosmetyki i perfumy mogą zawierać substancje, których nie wolno używać w produktach na skórę. Zabawki mogą mieć drobne elementy, ostre krawędzie albo niebezpieczne farby. Podrabiane ładowarki i baterie mogą się przegrzewać, a w skrajnych przypadkach zapalić.

Naszym zdaniem przy wszystkim, co ma kontakt ze skórą, jedzeniem albo prądem, ryzyko kopii jest za duże, żeby oszczędzać. Kupuj takie produkty u autoryzowanych sprzedawców. Jeśli podejrzewasz, że produkt jest niebezpieczny, przestań go używać i zgłoś go sprzedawcy oraz platformie.

Kupiłeś podróbkę? Jak odzyskać pieniądze i zgłosić sprawę

Jeśli kupiłeś rzecz opisaną jako oryginał, a dostałeś kopię, masz kilka dróg:

1. Zabezpiecz dowody: Zdjęcia przedmiotu, opakowania, metek i numerów, zrzuty ekranu ogłoszenia z opisem „oryginał” i potwierdzenie płatności.
2. Zgłoś problem na platformie: Na Vinted w ciągu 2 dni od powiadomienia o doręczeniu, na OLX w zamówieniu, w sklepie przez formularz reklamacji.
3. Skorzystaj z praw konsumenta: Przy zakupie od firmy kopia sprzedana jako oryginał jest niezgodna z umową, więc możesz żądać zwrotu pieniędzy. Według art. 27 ustawy o prawach konsumenta masz też co do zasady 14 dni na odstąpienie od umowy zawartej przez internet.
4. Złóż reklamację w banku: Przy płatności kartą zapytaj o procedurę chargeback, jeśli sprzedawca nie reaguje.
5. Zgłoś sprzedawcę: Na platformie, a przy fałszywym sklepie także do CERT Polska i na Policji.

Jeśli sprzedawca świadomie sprzedał fałszywkę jako oryginał, to może być oszustwo. Gdzie zgłosić fałszywy sklep i co dołączyć, opisujemy w poradniku o tym, co zrobić, gdy trafiłeś na fałszywy sklep internetowy. Zgłoszenie możesz przekazać też właścicielowi marki, bo wiele firm zbiera informacje o sprzedawcach podróbek.

Zdjęcia, które pokazują prawdziwy egzemplarz

Przy zakupach z drugiej ręki największy problem to zdjęcia, których nie da się sprawdzić. Sprzedawca może pokazywać zdjęcia oryginału z katalogu, a wysłać kopię. W KatiTrust sprzedawca robi zdjęcia albo krótki film konkretnego egzemplarza bezpośrednio w aplikacji, bez wgrywania z galerii, a każde ujęcie dostaje kod weryfikacyjny.

Sprawdzisz go bezpłatnie w przeglądarce, bez zakładania konta, i zobaczysz, że plik nie zmienił się od wykonania, a do tego czas wykonania i przybliżoną lokalizację z dokładnością około 10 km. To pokazuje, że zdjęcie przedstawia rzecz, którą sprzedawca miał przed aparatem, a nie zdjęcie z sieci. Kod nie oceni jednak, czy przedmiot jest oryginałem. Do tego nadal potrzebujesz szczegółów, numerów i w razie wątpliwości opinii eksperta. KatiTrust na Androida pobierzesz z Google Play, wersja na iPhone'a pojawi się wkrótce.

Najczęściej zadawane pytania o podróbki

Jak rozpoznać podróbki?

Patrz na kilka rzeczy naraz: cenę w porównaniu z oficjalnym sklepem, sprzedawcę i jego historię, jakość opakowania, równość szwów i logo, metki bez literówek i numer seryjny, który zgadza się z modelem i da się sprawdzić u producenta. Jeden sygnał rzadko przesądza, kilka razem już tak.

Czy kupowanie podróbek jest w Polsce legalne?

Kupienie podróbki na własny użytek nie jest przestępstwem. Karalny jest obrót podrobionymi towarami, czyli na przykład ich sprzedaż, zgodnie z art. 305 ustawy Prawo własności przemysłowej. Paczka z podrabianym towarem z zagranicy może jednak zostać zatrzymana przez urząd celny, a wtedy tracisz towar.

Czy mogę mieć kłopoty za zamówienie podróbki z zagranicy?

Za zakup na własny użytek zwykle nie grozi ci odpowiedzialność karna, ale urząd celny może zatrzymać paczkę i zniszczyć towar. Jeśli dostaniesz pismo z urzędu, odpowiedz w terminie. Gdy zamawiasz większe ilości, urząd może uznać, że chodzi o obrót, a to już przestępstwo.

Podróbka czy oryginał: jak sprawdzić perfumy?

Porównaj opakowanie, folię i butelkę ze zdjęciami na stronie marki, sprawdź, czy numer partii na kartonie i butelce się zgadza, i zwróć uwagę na trwałość zapachu. Perfumy dużo tańsze niż w perfumeriach od nieznanego sprzedawcy to klasyczna przynęta. W razie wątpliwości nie testuj ich na skórze.

Czy odzyskam pieniądze za podróbkę?

Często tak, jeśli działasz szybko. Przy zakupie od firmy podróbka sprzedana jako oryginał jest niezgodna z umową. Na Vinted potwierdzonych fałszywek nie trzeba odsyłać, żeby dostać zwrot, ale zgłoszenie musi nastąpić w ciągu 2 dni. Przy płatności kartą możesz też złożyć reklamację w banku.

Gdzie zgłosić sprzedawcę podróbek?

Najpierw na platformie, na której kupiłeś, bo większość zakazuje sprzedaży podróbek. Możesz też poinformować właściciela marki. Jeśli sprzedawca świadomie oszukał cię, sprzedając podróbkę jako oryginał, złóż zawiadomienie na Policji, a fałszywy sklep zgłoś do CERT Polska.

Wnioski: podróbki rozpoznasz po całym obrazie

Podróbki rzadko zdradza jeden szczegół. Zdradza je obraz całości: cena za piękna, sprzedawca bez historii, zdjęcia z katalogu, krzywe szwy, literówki na metce i numer, który się nie zgadza. Sprawdzaj przed zapłatą, porównuj z oficjalnymi zdjęciami marki i płać tak, żeby móc reklamować płatność.

Kupienie podróbki na własny użytek nie jest przestępstwem, ale handel nimi już tak, a urząd celny może zatrzymać paczkę. Jeśli dostaniesz podróbkę zamiast oryginału, zgłoś to szybko na platformie albo u sprzedawcy i skorzystaj z praw konsumenta.