Çakma ürün nasıl anlaşılır? Orijinal mi değil mi kontrol et

Bir çakma ürün çoğu zaman tek bir işaretten değil, birkaç işaretin bir araya gelmesinden anlaşılır. Markanın fiyatının çok altında bir fiyata, kimliğini doğrulayamadığın bir satıcıya, özensiz ambalaja, etiketlere ya da dikişlere ve üreticide karşılığı olmayan bir seri numarasına dikkat et. Orijinallik önemliyse markadan ya da yetkili satıcıdan al ve itiraz edebileceğin bir yöntemle öde. Türkiye'de taklit ürün üretmek ve satmak, Sınai Mülkiyet Kanunu'na göre bir suçtur.

Taklit ürünler yalnızca pazar tezgâhlarında ve turistik çarşılarda satılmıyor. Birçoğu ilk bakışta güvenilir görünen internet mağazalarında, sosyal medya hesaplarında ve ilanlarda satılıyor. KatiTrust'ta fotoğraflara çekildikleri anda bir doğrulama kodu veren bir kamera uygulaması geliştiriyoruz, bu yüzden satılan şeyi gerçekte göstermeyen ilan fotoğraflarıyla çok uğraşıyoruz. Aşağıda satın almadan önceki ve sonraki uyarı işaretlerini, kanunun ne dediğini ve taklit bir ürün aldıysan ne yapabileceğini bulacaksın.

Çakma ürün nasıl anlaşılır: uyarı işaretlerine kısa bakış

Orijinal bir markalı ürünün inandırıcı bir fiyatı, kontrol edebileceğin bir satıcısı ve en küçük ayrıntıya kadar tutarlı bir kalitesi olur. Bir taklit ise genellikle birkaç yerde birden kendini ele verir: ilanda, ambalajda, etiketlerde ve dikişlerde, elektronikte de seri numarasında ve baskılarda. Bu işaretlerden ne kadar çoğunu bir arada bulursan ürünün orijinal olmama ihtimali o kadar artar.

Bu listeyi satın almadan önce ve sonra kullan. Sağdaki sütun bizim değerlendirmemiz ve markaya ve ürüne göre çok değişir.

Tek bir işaret pek bir şey kanıtlamaz. Orijinal ürünler de indirime girer ve bazı dürüst satıcılar markanın fotoğraflarını kullanır. Ama dip bir fiyat, belirsiz bir satıcı ve ayrıntılardaki bir kusur bir araya geliyorsa vazgeç. Birçok taklit, kendisi de sahte olan mağazalarda satılıyor. Bir mağazayı ödemeden önce nasıl kontrol edeceğini site güvenilir mi rehberimiz gösteriyor.

Fiyat ve satıcı: ödemeden önce ürün orijinal mi nasıl anlaşılır?

Fiyat çoğu zaman ilk ve en net ipucudur. İlanı markanın kendi mağazasıyla ve büyük perakendecilerle karşılaştır. İndirim döneminde iyi bir indirim normaldir. Neredeyse yeni bir tasarım çantanın normal fiyatının dörtte birine satılması ise normal değildir. Yeni ürünlerde bize göre markanın sitesine bakmaya değer, çünkü bazı markalar yetkili satıcılarını orada listeler.

Sonra ürünü gerçekte kimin sattığına bak. Büyük pazaryerlerinde birçok satıcı, markaların kendisinin yanında ürün listeler. İlanın üstündeki marka adına değil, satıcının adına, adresine ve geçmişine bak. Bir satıcının aynı lüks çantası her renkte ve her bedende indirimdeyse ya da malın nereden geldiğiyle ilgili sorulardan kaçıyorsa bunu bir uyarı olarak gör.

İlanın diline de dikkat et. “A kalite”, “AAA”, “replika”, “birebir” ya da “muadil” gibi kelimeler, bize göre ürünün orijinal olmadığını çoğu zaman satıcının kendisinin söylediği anlamına gelir. Övgü dolu yorumlar ancak bir yere kadar yardımcı olur, çünkü satın alınabilir ya da başka ilanlardan kopyalanabilirler. Ücretli yorumları nasıl tanıyacağını sahte yorum rehberimiz anlatıyor.

Ambalaj, etiketler ve dikişler: ürün geldiğinde neye bakmalı?

Bazen bir ürünün taklit olduğunu ancak kutu açılınca anlarsın. Ürünü markanın sitesindeki resmi ürün fotoğraflarıyla karşılaştır ve kutudaki ve etiketlerdeki yazı tiplerine, logonun yerine ve renklere yakından bak. Bulanık baskı, kılavuzdaki yazım hataları ya da eksik bir bakım etiketi tipik uyarı işaretleridir. Ama ambalajı kopyalamak kolaydır, bu yüzden güzel bir kutu tek başına pek bir şey kanıtlamaz.

Sonra işçiliğe bak. Çanta, ayakkabı ve giyimde bu, düzgün dikişler, temiz kenarlar, sağlam fermuarlar ve pürüzsüz metal aksamlar demektir. Keskin bir kimyasal koku ya da beklenenden ucuz hissettiren malzemeler başka ipuçlarıdır. Parfüm ve kozmetikte taklitler bazen farklı bir koku, kıvam ya da tam oturmayan bir kapakla dikkat çeker.

Bu ayrıntılar markadan markaya çok değişir ve iyi taklitler orijinale çok yaklaşır. Pahalı bir üründen emin değilsen markaya ya da mağazalarından birine bakıp bakamayacaklarını sor. Sertifikalara, hologramlara ve mühürlere de şüpheyle yaklaş: Onlar da taklit edilir, bu yüzden satıcının verdiği bir sertifika gerçek bir kontrolün yerini tutmaz.

Seri numarası ve aksesuarlar: elektronik ürünleri kontrol etmek

Elektronikte bir ürünün taklit olup olmadığını anlamak giyimden daha kolaydır, çünkü birçok cihazın üreticide sorgulanabilen bir seri numarası vardır. Apple Destek'e göre bir Apple aygıtında Ayarlar'ı açıp Genel'i, ardından AppleCare ve Garanti'yi seçebilirsin. Aynı sayfa, kapsamı çevrimiçi kontrol etme imkânına da işaret ediyor. Cihazdaki numarayı kutudaki ve faturadaki numarayla karşılaştır.

Bize göre Apple'ın sitesindeki kontrol, cihazın ekranından daha çok şey söyler, çünkü taklit bir cihaz ayarlarını da taklit edebilir. Bir eşleşme de her şeyi kanıtlamaz, çünkü bir seri numarası orijinal bir cihazdan kopyalanabilir. Cihaz ve kutu arasında farklı numaralar ise net bir uyarı işaretidir. Seri numaralarını yalnızca üreticinin resmi sitesine gir, asla satıcının gönderdiği bir “doğrulama” sayfasına değil.

Kablo ve adaptörler için Apple'ın sahte veya sertifikasız Lightning aksesuarlarını belirleme rehberi var. Sertifikalı üçüncü taraf aksesuarların ambalajında MFi işareti bulunur. Orijinal bir Apple Lightning - USB kablosunda, USB bağlayıcısından yaklaşık 18 cm uzakta “Designed by Apple in California” ibaresi ve montaj yeri yazar, sonunda da 12 haneli bir seri numarası bulunur. Apple'a göre sahte bir kablo aygıtına zarar verebilir ve bağlayıcı ucu çok ısınabilir.

İkinci elde çakma ürün: ödemeden önce kontrol et

İkinci el alışverişte bir ürünün taklit olup olmadığını anlamak daha zordur, çünkü orijinal kutu çoğu zaman yoktur. Öte yandan önce soru sorabilirsin. Etiketin, iç kısmın, seri numarasının ya da faturanın ek fotoğraflarını iste. Ürüne gerçekten sahip olan biri bunları genellikle hızla gönderebilir. Bir görselle arama, ilan fotoğraflarının bir internet mağazasından ya da başka birinin profilinden alınıp alınmadığını çoğu zaman gösterir.

Ürünü elden alacaksan ödemeden önce incele. Kargoyla gelecekse ürün taklit çıkarsa yalnız kalmamak için platformun güvenli ödeme sistemini kullan. İkinci el platformlarındaki tuzakları Dolap dolandırıcılığı ve sahibinden dolandırıcılığı rehberlerimiz anlatıyor.

Satıcılar da fotoğrafları kendi lehlerine kullanabilir. KatiTrust ile fotoğrafları doğrudan uygulamada çekersin, galeriden yükleme yapılamaz ve her çekim bir doğrulama kodu alır. Kodu hemen paylaş, böylece alıcı onu tarayıcıda ücretsiz ve hesap açmadan kontrol edebilir. Fotoğrafın çekimden beri değişmediğini, ne zaman ve yaklaşık nerede çekildiğini görür: yaklaşık 10 kilometre hassasiyetinde, asla tam nokta değil. Bu, ürünün orijinal olduğunu kanıtlamaz. Android kullanıcıları uygulamayı Google Play'den alabilir, iPhone uygulaması da yakında geliyor.

Çakma ürün satmanın cezası: kanun ne diyor?

Türkiye'de taklit ürünle ilgili temel kural Sınai Mülkiyet Kanunu'nda. Kanunun 30. maddesi, başkasına ait marka hakkına tecavüz eden fiilleri sayıyor: mal üretmek, satışa arz etmek ya da satmak, ithal ya da ihraç etmek, ticari amaçla satın almak, bulundurmak, nakletmek ya da depolamak. Bunların cezası bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası.

Aynı maddede iki önemli ayrıntı var. Cezaya hükmedilebilmesi için markanın Türkiye'de tescilli olması gerekiyor ve bu suçların soruşturulması şikâyete bağlı. Taklit malı satan kişi, malı nereden aldığını bildirir ve böylece üretenlerin ortaya çıkarılmasını sağlarsa hakkında ceza verilmiyor. Bir markanın Türkiye'de tescilli olup olmadığını TÜRKPATENT'in marka sorgusuyla öğrenebilirsin.

Bize göre kanunun saydığı fiiller ticari faaliyetlere yöneliyor: Madde “ticari amaçla satın alan” kişiyi sayıyor, kendi kullanımı için tek bir ürün alan tüketiciyi değil. Ama satış farklı bir konu. Bir taklidi orijinal diye satmak hem bu madde kapsamına girebilir hem de alıcını aldatır. Bu bir hukuki danışmanlık değil, somut bir durum için bir avukata danış.

Yurt dışından sipariş ve gümrük

Yurt dışındaki bir satıcıdan sipariş verirsen paketin gümrükten geçer. Gümrük Kanunu'nun 55. maddesi, fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunması gerekçesiyle eşyaya yasak ve kısıtlamalar konabileceğini söylüyor. Bize göre bu, sipariş ettiğin bir taklidin gümrükte takılabileceği ve paranın gidebileceği anlamına gelir.

Yurt dışından gelen ucuz markalı ürün reklamlarına ayrıca dikkat et. Ürün hiç gelmeyebilir, gelirse taklit çıkabilir ve yabancı bir satıcıya ulaşmak çok zor olabilir. Gümrükte bekleyen bir paket için ödeme isteyen her mesaj da gerçek değildir: Sahte kargo bildirimlerinin nasıl işlediğini kargo SMS dolandırıcılığı rehberimiz gösteriyor.

Çakma ürünlerin sağlık ve güvenlik riskleri

Taklitler yalnızca markalar için bir sorun değil. Kozmetik, parfüm, oyuncak, şarj aleti ya da ilaç gibi ürünlerde içinde ne olduğunu ve kimin test ettiğini bilemezsin. Bize göre şarj aletleri, güç adaptörleri ve bataryalar yalnızca tanıdığın satıcılardan alınması gereken ürünler arasında, çünkü Apple da sahte aksesuarların aygıta zarar verebileceği ve çok ısınabileceği konusunda uyarıyor.

Ticaret Bakanlığı'nın Güvensiz Ürün Portalı (GÜBİS), yetkili kurumların güvensiz bulduğu ürünleri marka, model ve alınan önlemle birlikte yayınlıyor. Pahalı ya da çocuklar için olan bir ürünü almadan önce markasını ve modelini orada aramaya değer. Tavsiyemiz: Cilde sürülen ürünlerde, ilaçta ve çocuk oyuncaklarında ucuz fırsatı atla.

Çakma ürün aldım: paranı geri iste ve şikayet et

Orijinal diye satılan bir ürünün taklit çıktıysa seçeneklerin var. Hangilerinin geçerli olduğu nereden aldığına ve nasıl ödediğine bağlıdır. İzleyeceğimiz sıra şu:

1. Kanıtları sakla: Ürünün, etiketlerin ve ambalajın fotoğraflarını çek, ilanın, mesajların ve ödeme kaydının ekran görüntülerini al, ürünü süreç bitene kadar sakla.
2. Satıcıya başvur: Sorunu yazılı olarak anlat ve iade iste.
3. Platformun korumasını kullan: Güvenli ödeme sistemiyle ödediysen süresi içinde bir sorun bildir.
4. İlanı bildir: Platformda ilanı şikayet et ve markanın taklit bildirimi için bir kanalı varsa ona da haber ver.
5. Gerekirse resmi yollara git: Tüketici hakem heyeti ya da aldatıldıysan emniyet ve savcılık.

Bir satıcıdan tüketici olarak aldıysan ürün, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun anlamında ayıplı maldır: Satıcının bildirdiği niteliği taşımıyor. Kanunun 11. maddesine göre sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım ya da ayıpsız bir misli ile değişim haklarından birini seçebilirsin. Satıcı sonuç vermezse tüketici hakem heyetine başvurabilirsin. Kartla ödediysen bankana harcama itirazını da sor.

Satıcı ürünün taklit olduğunu bile bile orijinal diye sattıysa bu dolandırıcılık da olabilir. O durumda en yakın emniyet birimine ya da Cumhuriyet Başsavcılığına başvurabilirsin. Mağazanın kendisi sahteyse ya da hiçbir şey gelmediyse sonraki adımları sahte site şikayet rehberimiz anlatıyor. Ne yaparsan yap, kaybını telafi etmek için taklidi başkasına satma.

Sıkça sorulan sorular: çakma ürün

Çakma ürün nasıl anlaşılır?

Tek bir ayrıntıya değil, bütün resme bak. Markanın fiyatının çok altında bir fiyat, doğrulayamadığın bir satıcı, “A kalite” ya da “replika” gibi ifadeler, özensiz ambalaj ve dikişler ve üreticide karşılığı olmayan bir seri numarası uyarı işaretleridir. Bunlardan birkaçı bir aradaysa ürün büyük olasılıkla orijinal değildir.

Çakma ürün satmanın cezası nedir?

Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 30. maddesine göre başkasına ait marka hakkına tecavüz ederek mal üreten, satışa arz eden, satan, ithal eden ya da ticari amaçla bulunduran kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılıyor. Bunun için markanın Türkiye'de tescilli olması gerekiyor ve soruşturma şikâyete bağlı.

Kendi kullanımım için çakma ürün almak suç mu?

Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 30. maddesi “ticari amaçla satın alan” kişiyi sayıyor, kendi kullanımı için tek bir ürün alan tüketiciyi değil. Ama yurt dışından sipariş edilen bir taklit gümrükte takılabilir ve paran gidebilir. Ayrıca taklidi sonradan satmak ayrı bir konudur. Bu bir hukuki danışmanlık değil.

Çakma ürün satan nereye şikayet edilir?

İlanı önce platforma bildir ve markanın taklit bildirimi için bir kanalı varsa ona da haber ver. Marka hakkına tecavüz suçu şikâyete bağlı olduğu için marka sahibinin haberdar olması önemli. Aldatıldıysan emniyete ya da Cumhuriyet Başsavcılığına, tüketici olarak aldıysan tüketici hakem heyetine başvurabilirsin.

Apple ürününün orijinal olduğu nasıl anlaşılır?

Seri numarasını Ayarlar'da Genel ve AppleCare ve Garanti bölümünden ya da Apple'ın çevrimiçi kapsam kontrolünden kontrol et ve kutudaki numarayla karşılaştır. Kablo ve şarj aletlerinde ambalajdaki MFi işaretine bak. Orijinal bir Apple Lightning - USB kablosunda “Designed by Apple in California” ibaresi ve 12 haneli bir seri numarası bulunur.

Çakma ürün için paramı geri alabilir miyim?

Çoğu zaman evet, özellikle bir satıcıdan tüketici olarak aldıysan ya da güvenli bir yöntemle ödediysen. Orijinal diye satılan bir taklit ayıplı maldır ve sözleşmeden dönme hakkın var. Platformun güvenli ödeme sisteminde süresi içinde sorun bildir, kartla ödediysen bankana itiraz et. Nakit ve havalede geri almak çok daha zordur.

Sonuç: çakma ürünü anlamak için bütün resme bak

Hiçbir tek ayrıntı her taklidi ele vermez. Güvenilir bir sonuca ipuçlarını birleştirerek ulaşırsın: satın almadan önce fiyat ve satıcı, ürün geldiğinde ambalaj, etiketler ve işçilik, elektronikte de üreticideki seri numarası. Yeni ürünleri doğrudan markadan ya da büyük bir perakendeciden almak, sorunun çoğunu baştan önler.

Taklit almak göründüğünden risklidir: Paran gidebilir, ürün güvensiz olabilir ve taklidi satmak ciddi bir suçtur. Güvenli bir yöntemle öde, bir şey tuhaf görünüyorsa kanıtları sakla ve taklitleri bulduğun yerde bildir. Böylece hem kendi paranı hem de bir sonraki alıcıyı korursun.